Сузбивање на лисниот минер на доматот Tuta absoluta

Лисниот минер на доматот Tuta absoluta, во изминатите неколку години стана економски најзначаен штетник на доматот во голем број на земји во светот. По потеколо е од Јужна Америка, а во 2006 за прв пат е идентификуван во Шпанија, од каде што се шири во голем број Европски земји, Африка и Азија. Кај нас за прв пат е забележан во 2011 година.

За исхрана го преферира доматот но се храни и со други видови од фамилија Solanaceae  (компир, модар патлиџан, пиперка и плевелни видови како див домат, татула и др.). Tuta absoluta се карактеризира со висок репродукционен потенцијал, и секоја женка може да положи до 300 јајца, а во затворен просотор може да продуцира од 10 до 12 генерации годишно. Јајцата се елипсовидни, светло жолти, потемнуваат во ембрионалната фаза, и стануваат скоро црни пред пилењето на ларвата. Ларвите од прв степен се бели до жолтеникави, додека од 2 до 4 степен тие се зеленикави со црна лента зад главата, а пред да се закуклат имаат типична розова боја на дорзалната страна. Се кукли во почвата или во мините на листовите.

Кај доматот ги напаѓа сите растителни делови, во сите фенофази од развојот на растенијата. Гасениците ги преферираат листовите и стеблата, но се хранат и се вбушуаваат и во плодовите, посебно во штотуку формираните плодови кои ги оштетуваат и ја губат пазарната вредност.

За сузбивање на овој штетник на доматот, неопходна е примена на соодветни инсектициди. Со хемиска заштита против овој штетник потребно е да се започне уште при производсвото на расад, како и после расадувањето на постојано место. За сузбивање на овој штетник препорачуваме примена на следните инсектициди: SPINTOR 240 SC, CORAGEN 20 SC, AVAUNT 15 EC, ALVERDE, DELEGATE 250 WG, HARPUN, POLUX и FASTAC 10 EC. SPINTOR 240 SC делува контактно и дигестивно, и делува на сите стадиуми од развојот на Тuta absoluta, јајца, ларви и имага, и дозволен e за примена во органско производство. CORAGEN 20 SC делува на стадиумите јајца и ларви, AVAUNT 15 EC делува на јајцата и ларвите, ALVERDE делува на ларвите, DELEGATE 250 WG делува на јајца, ларви и имага а се истакнува со брза ларвицидна активност, HARPUN делува на јајцата, а POLUX и FASTAC 10 EC делуваат на пеперутките.

Заради високиот капацитет за репродукција и брз развој на една генерација (24 дена на тремпература од 27°C), неопходно е кога притисокот од штетникот е голем да се скрати бројот на денови помеѓу две прскања, да се прави комбинација од два или три инсектициди кои  делуваат на различни стадиуми од развојот на штетникот, и имаат различен механизам на делување се со цел да спречи или одложи појавата на резистеност кон користените инсектициди.

Во следната табела е дадена предлог програма на комбинации од инсектициди за заштита на доматот од Tuta absoluta:

Подготвил: м-р Васко Манев

Хемомак пестициди