Одгледување посеви во монокултура доведува до „омалаксаност на почвата“ или таканаречен „замор“. Заморот на почвата е всушност сложена појава која најчесто се одразува во создавањето на неповолни услови за растење на одгледуваните култури, а понекогаш дури и го оневозможува тоа.
Постојат различни причини кои можат да доведат до ваква појава: недостаток на хранливи материи, нерамнотежа помеѓу одредени групи микроорганизми и собирање на одредени инхибиторни материи кои произлегуваат од разградувањето на одредени растителни остатоци.
Недостатокот на хранливи материи порано имал големо значење, особено кога станувало збор за микроелементите. Денес тоа е помал проблем бидејќи овие недостатоци ефективно се отстрануваат со ѓубрење. Најчестите причини за „замор“ денес се наоѓаат во едафонот (нематод), што може да се реши само со промена на посевот.
Две теории најчесто се цитираат за да се објасни „омалаксаноста/заморот на почвата“.
ТЕОРИЈА НА ТОКСИНИ
Во почвата се наоѓаат бројни продукти од распаѓање на органска материја. Според теоријата за токсините, се вели дека растенијата преку корењата лачат и токсични материи. Овие материи понекогаш во одредена мера делуваат и на нив повратно. Има многу противници на оваа теорија, кои наведуваат дека за таквите материи да имаат инхибиторно дејство потребно е да се исполнат три услови: да стигнат до почвата, концентрацијата мора да биде ефикасна и да останат активни во текот на вегетацијата на следната култура. Првиот услов обично се исполнува, додека другите два обично не се исполнуваат и затоа инхибиторното дејство на предпосевот е послабо изразено, нејасно или отсутно.
БАКТЕРИСКА ТЕОРИЈА
Оваа теорија „омалаксаноста/заморот на почвата“ го објаснува со нарушување на рамнотежата помеѓу одредени групи микроорганизми, кои се наоѓаат и активно се создаваат во ризосферниот дел на почвата. Намалениот удел на корисни во полза на штетните практично доведува до „замор на почвата“. Со континуирано одгледување на монокултура, микрофлората на почвата се исцрпува. Промената на културите логично го менува составот на микрофлората и на тој начин дава можност за разградување на штетните материи.
