Земја во централен Балкан, облеана во сонце, благословена со плодна почва и поволни климатски услови, Северна Македонија е лулка на еден од најпрестижните лозарски региони уште од античко време.
Во секоја чаша од домашна автохтона сорта на вино ќе ја доживеете и почувствувате оваа благотворна клима, најтоплото гостопримство на срдечни луѓе, традиција која несебично продолжува се до денес.
Географски Северна Македонија се состои од три вински региони: Повардарие, Пелагониско-Полошки и Пчиња-Осогово. Овие три региони се дополнително поделени на 16 области поради неколку различни фактори. Најпозната област е областа Тиквеш, која произведува најголем дел од виното во земјата . Сепак, тоа не значи дека другите региони немаат што да понудат.
Повардарие
Повардарскиот регион го сочинуваат сите градови и села кои се наоѓаат по долината и течението на реката Вардар. Овој регион опфаќа дел од Скопје, Велес, Кавадарци, Неготино, Валандово, Богданаци, Демир Капија, Росоман и Дојран. Регионот учествува со 83% од вкупното производство на вино во Северна Македонија, а најголемиот дел од виното произведено во Повардарие е црвено. Некои од најдобрите вина во овој регион се: Александрија, Повардарие, Траминец, Бела Вода, Витач, Тга за Југ, Шардоне, Тамјаника, Мерлот.
Пелагониско-Полошки
Пелагониско-полошкиот регион учествува со 10-15% од вкупното производство на вино. Го сочинуваат градови и села во пелагониската и полошката котлина, вклучувајќи ги Прилеп, Битола, Ресен, Охрид, Струга, Кичево и Тетово. Во овој регион климата не е погодна за вино како во Повардарието, но производителите на вино даваат се од себе за да произведат висококвалитетни вина на 600 – 700 метри надморска височина. Овој регион нема толку бестселери како Повардарскиот крај, но дел од вината кои мора да се пробаат се: Охридско црно, Вранец Барик, Амфора и Ркацители.
Пчиња-Осогово
Трет и најмал вински регион во Македонија е Пчиња-Осогово. Го опфаќа источниот дел од земјата и сочинува помалку од 5% од вкупното производство на вино. Овој регион го опфаќа градот Скопје, како и Куманово, Крива Паланка, Берово, Делчево, Кратово и Пехчево. Градовите во овој регион, особено Скопје, имаат едни од најмодерните винарии во земјата, а некои вина кои се произведени во овие винарии можат да застанат рамо до рамо со вината од тиквешкиот крај. Некои од најдобрите вина од Пчиња-Осоговскиот регион се: Мугра, Кувин Куве, , Македонски јунак, Пино Гриџо, Темјаника, Марков манастир, Стоби и Сан Сити Розе.
Богатството на винските сорти
Уникатните агро-еколошки услови во регионот на долината на реката Вардар даваат можност за целосно искористување на потенцијалот на сортата Вранац, најважната и водечка сорта за производство на црвено вино. Деновите се топли и сончеви, а ноќите се често свежи, што помага да се забави зреењето на грозјето.
Уникатниот спој на медитеранска и континентална клима во комбинација со големи површини на плодна почва и долгата традиција на производство на вино и овозможуваат на Северна Македонија да биде рај за производство на вкусни, свежи бели вина, суптилно слатки, па дури и пенливи. Запознајте ги најавтентичните видови вина од оваа земја
ВРАНЕЦ (ВРАНАЦ)
Вранец (Вранац) е локална, балканска сорта и нејзините вина го претставуваат карактерот на луѓето што живеат на овие простори – широкогради и силни. Иако климатските услови овозможуваат успешно одгледување во речиси секое винско подрачје, најмногу може да се најде во централните вински региони по долината на реката Вардар.
Македонското вино од сортата вранец има интензивна темноцрвена боја, сортен и богат мирис со арома на зрело овошје. Вкусот е исполнет со деликатна структура и хармонија во неа. Тоа се млади вина,со светло виолетова боја, со арома на џем од јагода и шумско овошје и цврста структура танин со потенцијал да созреат во дабови буриња. Кога ќе заврши мешањето, се додава на висококвалитетната, култивирана сложена арома на суво овошје и какао. Ова вино има хармонија на сложени ароми слични на шумско овошје, богати танини, чоколадо и ликер. Виното Вранец (Вранац) одлично оди со сите македонски јадења, како и со црвено месо,дивеч, скара и чадено месо.
KРАТОШИЈА
Кратошија е црвена сорта грозје за која се верува дека се одгледува на територијата на Северна Македонија уште од античко време, кога виното се турало во стомни и се давало на благородниците. И покрај фактот дека сортата била пред изумирање, кратошијата преживеала и винарите ја претвориле во сорта со врвен квалитет. Тоа е доста разновидна сорта од гледна точка на вински стил: од светло и овошно (стил Божоле), до висок процент на алкохолни вина, до софистицирани, сложени вина и вина вредни за зреење (бордо стил). Сепак, генерално најдобрите вина се со светло-црвена боја и виолетова нијанса, релативно висок процент на алкохол, со малку екстракт, разумна количина на киселина и овошна арома која со текот на времето добива пикантна нијанса. Во споредба со сортата вранец, Кратошија има помало количество шеќер и поголем број киселини. Најдобро може да се комбинира со секаков вид на месо на скара и зачинети сирења.
СТАНУШИНА
Оваа македонска автохтона сорта е нешто што не би го сретнале никаде на друго место во светот. Познат е и како Градеш и Црна Станушина. Потекнува од Тиквешкиот вински регион каде што е најмногу распространета. Пред појавата на филоксерата, таа била главна сорта на овие простори, а се издвојувала како сорта на силни, црвени вина од Тиквеш. Покрај во тиквешката област се одгледувала и во Охрид и Битола.
Бојата на виното од станушина е карактеристично бледа, но има богат екстракт и висока киселост што му дава на виното исклучителна свежина. Виното има интензивна арома на јагоди, малини, а овошните ноти најдобро се уживаат кога виното се конзумира младо. Одличен избор е за комбинирање со лесни и кремасти пудинзи. Главните карактеристики на виното најмногу доаѓаат до израз кога се служи со зелена салата, сарма, полнети пиперки или некои лесни оброци.
СМЕДЕРЕВКА
Водечка сорта грозје за производство на бело вино во Северна Македонија е Смедеревката. Оваа сорта е една од најстарите на Балканот, а најмногу може да се најде во области со лозови насади за сорти на бело вино во речиси сите вински региони во Северна Македонија. Произведува бели вина со овошни ароми, малку алкохол, а најдобро е да се конзумираат млади. Вината се одликуваат со хармоничен вкус за пиење и нежна арома. Смедеревката е трпезно вино и најдобро се служи со лесни предјадења, бело месо, сирење, риба и зелени сезонски салати. За време на топлото време во летните денови во Северна Македонија, смедеревката се меша со газирана вода и се служи како пијалок наречен „шприцер“ или „бунар“, со мешавина од свежо овошје.
ТЕМЈАНИКА (ТАМЈАНИКА)
Грозје со мистериозно потекло, изразен мускат и луксузен мирис кој никого не остава рамнодушен. Самото име „тамјан“ значи силен, интензивен мирис на темјан. Виното Темјаника (Тамјаника) едноставно ќе ви го обои денот со радосни бои на цвеќе и овошје. Се верува дека потекнува од Блискиот Исток. Во Северна Македонија најмногу може да се најде во Тиквешкиот регион, каде што подолго се одгледува Како одделна винова лоза. Македонската Темјаника има интензивна жолтеникаво-златна боја со зелени нијанси и многу сложени мирисни ноти. Главните ароми се оние на морско оревче и зачин. На почетокот доминираат овошни мириси на праска, кајсии, сливи и портокали, а подоцна со вкусови на босилек и темјан.
Виното Темјаника се служи со лесна храна, бело месо, морска храна и десерти.
ЖИЛАВКА
Во Северна Македонија, оваа сорта бело грозје се засадува во потоплите предели во Велес, Тиквеш, Овче Поле и Струмица-Радовиш. Грозјето е сочно и слатко, прекрасно освежувачко, со овошен вкус и арома што дава вина со врвен квалитет. Вината имаат интензивен и нежен разновиден мирис и вкус. Ова суво бело вино е комплексно и полно и најдобро е да се служи на температура од 10 до 12 степени, а може да се конзумира со морска храна, тестенини, бело месо, сирење, предјадења на база на сирење, како и со десерти.
ЖУПЈАНКА (ЖУПЉАНКА)
Тоа е локална балканска сорта, иако новосоздадена брзо се рашири во Србија и Северна Македонија – најмногу во скопскиот, кумановскиот, велешкиот, тиквешкиот, овчеполскиот, струмичко-радовишкиот и охридскиот вински регион.
Сортата Жупјанка (Жупљанка) се карактеризира со киселост – содржи повеќе јаболкова отколку винска киселина. Вината се карактеризираат со свежина, исполнетост и нежен вински буке. Крцкавоста на виното го прави вкусен додаток на свежа морска храна, остриги или медитерански зеленчук на скара.
