Сланутокот (Cicer arietinum) припаѓа на семејството на мешунките и долго време се одгледува во Азија и Европа. Денес најмногу расте во Индија, Австралија и Пакистан. Се карактеризира со исклучителна хранлива вредност. Се користи во гастрономијата, како сточна храна, во народната медицина и како зелено ѓубриво.
Ова едногодишно растително растение е поделено на четири подвидови: медитерански, евроазиски, ориентален и азиски. Стеблото расте до 80 см во височина. Меко е кога растението е младо, а со текот на времето станува дрвенесто.
Коренот е разгранет и навлегува во почвата во длабочина до еден метар. Листовите се пердувести, цветовите бели или розови, а понекогаш и бело-сини. Во мешунката може да има едно или две зрна, кои достигнуваат должина и до 4 см. Бојата на зрелото зрно може да биде жолта, кремаста, црна, зелена и кафеава. Содржи околу 60 отсто јаглехидрати, 20 отсто протеини, масти, влакна, витамини, минерали и други хранливи материи. Има најмногу витамин Б комплекс, железо, калциум и магнезиум. На едно растение се формираат до 100 мешунки. Во зависност од сортата и условите, потребни се 40 до 80 дена од ртење до цветање.
Сеење на слануток
Овој растителен вид добро расте на послаби почви, но треба да се избегнуваат кисели, тешки и мочурливи. Се верува дека сланутокот од сите мешунки е најтолерантен на сушата. ‘Рти и никнува на пониски температури, а оптимална е од 8 до 10ºC кога никнува за десет дена. Штотуку никнатите растенија можат да поднесат краткотраен мраз. Во континентално подрачје се сее во март. За време на ртење апсорбира голема количина на вода.
Во фазата на цветање има најголема потреба од вода, но не поднесува дождливо време и висока влажност. Премногу влага може да предизвика распаѓање на пупките. Во периодот на раст и развој му треба температура од околу 20ºC, а при плодност околу 25ºC.
Земјиштето за сеидба на слануток се подготвува како и за сеидба на која било пролетна култура. Припаѓа на семејството на мешунките, на коренот се развиваат бактерии кои го прицврстуваат азотот и не треба обилно да се наѓубрува.
Сеидбата се врши на длабочина од пет до осум сантиметри што треба да обезбеди доволно влага. Растојанието меѓу редовите е 50 см, а во ред 5 см. Кај ова растојание потребни се од 70 до 100 кг семе. Густината на сеење и количината на семе може да варираат во зависност од начинот на одгледување и агрономските техники. Меѓуредовото растојание е обично 30 см и 10 см во ред. Тоа дава 330.000 растенија по хектар. Поголем простор се користи кога е обезбедено наводнување или се одгледува во област со поволни услови. Во склад со тоа се прилагодува и количината на семето. Негата се изведува како и кај другите широколисни култури (контрола на плевел, ѓубрење, заштита).
Фазата на зрелост трае од три до пет дена. Сланутокот рамномерно созрева. Кога се доцни со бербата, мешунките не се склони кон пукање, туку паѓаат од растението. Зрното наменето за складирање треба да има осум до десет проценти влага.
Употреба на слануток
Во храната на стоката се користи како протеинска компонента со висока вредност.
Се цени во земјоделското производство бидејќи рано ја се отстранува од парцелата и го остава земјиштето збогатено со азот. Одличен е и како растение за зелено ѓубриво. Негова предност е што може да се користи за сидерација на малку алкална почва. Се заорува пред цветање кога растението содржи најмногу хранливи материи.
Исклучително важна храна е во гастрономијата. Се користи за подготовка на солени и слатки јадења. Поради високата содржина на протеини, одличен е во вегетаријанската и веганската кујна, бидејќи е одличен како замена за месото и рибата. Од него се подготвуваат сосови, намази, салати, чорби, прилози. Може да се комбинира со месо и друг зеленчук.
Варените зрна се мешаат со зачини и белка и потоа се печат. Се користи и како замена за кафе. Младите листови може да се користат како спанаќ, додека од никулците најмногу се подготвуваат салати. Од мелениот наут се подготвува леб, пецива и разни теста.
Се цени поради неговите лековити својства. Редовното консумирање го намалува холестеролот во крвта. Нема висок гликемиски индекс и е одличен како храна за дијабетичари.
