Шафранот е познат како најскап зачин во светот. Ароматичен, лековит, посебен – за само еден килограм од овој зачин потребни се 200.000 цветови.
Името шафран потекнува од персискиот јазик, односно од зборот „за’фаран“, што значи „биди жолт“. Се смета дека тоа е затоа што вистинскиот шафран, иако постои во различни варијанти, всушност е со жолта или портокалова боја.
Постојат и легенди дека Клеопатра користела шафран како крем за потемнување на кожата, и дека античките Римјани го користеле за украсување на креветите на младенците.
Во средниот век, шафранот се користел како зачин во аристократските куќи, а јадењето зачинето со шафран било знак дека станува збор за исклучително богато семејство. Овој зачин се користел во кујната само кога се подготвувале оброци за најугледните гости.
Најскапиот зачин на светот
На високата цена на шафранот влијаат неколку различни фактори.
Еден од факторите е кратката сезона на цветање – шафранот цвета само 3 недели во годината.
Цената на шафранот на светскиот пазар е околу 1500 долари за килограм. Сепак, иако цената е толку висока, многу малку шафран е потребен за да се добие аромата или бојата на храната: само четвртина лажичка мелен шафран ќе збогатат 4-6 порции ориз.
Шафранот се бере исклучиво рачно
Стебленцата на шафранот се многу ниски, па самиот процес на берење е макотрпен и ја зголемува потребата за работна сила, што дополнително влијае на високата цена на овој зачин.
Од секоја луковица на шафран растат два до девет виолетови или сини цветови во една сезона, а секое од овие цветови има по 3 црвени или портокалови толчници долги 25 до 30 милиметри. Лековитиот и ароматичен дел од растението е токму тој толчник, така што за 1 килограм од овој зачин потребни се помеѓу 150 и 200 илјади цветови. 80 проценти од тежината се губи при сушење.
Се бере рачно, што ја објаснува релативно високата цена на шафранот. Како резултат, лажните верзии на овој зачин отсекогаш кружеле во продажба. Туристите во Мароко, Тунис, Турција и Египет сè уште купуваат многу поевтина шафраника, мислејќи дека купуваат шафран.
Видови шафран
Шафранот се вбројува во четири категории на квалитет:
Шафран Mancha се карактеризира со изразена црвена боја; се смета за најквалитетен на пазарот;
Coupe е исклучително редок и не е достапен во продажба во значајни количини;
Шафраните Rio и Sierra се со посветла боја, послаба арома и вкус, па затоа се помалку ценети.
Ако одлучите да произведувате шафран, мора да знаете дека треба да изберете благо засенчени или сончеви места за садење.
Температура
Шафранот е медитеранско растение. Сака жешки и сушни лета, но преживува и ладни зими. Толерира мраз и краткотраен снежен покривач. Шафранот добро реагира на обилни пролетни дождови и сушни лета. Наводнувањето непосредно пред цветањето го зголемува приносот на цветовите. Врнежите и ладното време за време на цветањето доведуваат до болести и го намалуваат приносот.
Размножување
Шафранот се размножува преку луковици. Кога купувате луковици за садење, проверете дали има знаци на механичко оштетување или болест.
Луковиците на шафранот многу добро толерираат ниски температури и брзо се прилагодуваат на новата средина, па затоа се садат на есен. Тие можат да бидат засадени на различни места: од саксии, преку ливади и градини, под дрвја и грмушки, па дури и во карпести области.
Земјиште
Шафранот е растение кое бара добро дренирана почва. Во глинести почви, луковиците се садат на помала длабочина. На шафранот особено му се погодни почвите збогатени со некое органско ѓубриво или компост.
По неколку години, луковиците мора да се ископаат и да се одделат. На овој начин ќе добиете материјал за пресадување.
Одгледувањето шафран не вклучува никаков хемиски третман или примена на агротехнички мерки. Единственото нешто што е потребно е да се исчисти парцелата на која планирате да садите од плевел пред садењето.
