1. Подготовка на теренот
Пред садење, неопходно е да се изврши темелна подготовка на почвата со цел да се создадат идеални услови за примање и развој на садниците.
1.1. Основна обработка
Почвата се обработува на длабочина од 50 cm (орање, фрезирање или рачно копање).
Доколку почвата е тешка и глинеста, пожелно е додавање песок и органска материја за подобра пропустливост.
Ако се работи за лесни, песокливи почви, додавањето органско ѓубриво помага да се задржи влагата.
1.2. Ѓубрење пред садење
Се внесува 2 kg добро прегорено арско ѓубриво за една садница или 300–500 kg/декар при поголеми насади.
По потреба се додаваат фосфорни и калиумови ѓубрива, кои го поттикнуваат развојот на кореновиот систем.
Ѓубривото треба да биде добро измешано со земјата за да не дојде до директен контакт со корените, или пак да се дададе во долниот слој на дупката, да нема контакт со коренот.
2. Начин и техника на садење
2.1. Копање на садни места – дупки
Дупките обично се 50 – 60 cm длабоки и најмалку 50 cm широки.
За овошки со поголем коренов систем (кајсија, орев, дуња) може да се направат и поголеми јами.
2.2. Подготовка на садницата
Пред садење корените се проверуваат: оштетените и исушените делови се отстрануваат со чист рез. Доколку садницата е премногу сува, коренот може да се потопи во вода 2–3 часа пред садење.
2.3. Постапка на садење
1.На дното на дупката се става мешавина од земја и органско ѓубриво.
Садницата се поставува во центарот, така што кореновата вратна зона да биде неколку сантиметри над нивото на почвата.
Корените се распоредуваат рамномерно во сите насоки.
Дупката постепено се пополнува со рофкава земја, која се нагазува лесно за да се извади воздухот.
Се наводнува со 10–15 литри вода веднаш по садењето.
2.4. Потпирање на садниците
Се поставува дрвен или метален колец веднаш до садницата.
Садницата се врзува лабаво за да може да се движи, но да остане стабилна при ветар.
3. Наводнување и влажење на почвата
Првата година е најважна за формирање силен коренов систем.
3.1. Време и количина на вода
Пролет: наводнување на 7–10 дена со 10–15 литри по садница.
Лето: почесто, на 5–7 дена, особено при високи температури.
Есен: наводнување само при сушни периоди.
3.2. Видови наводнување
Рачно полевање (најчест метод во мали насади).
Капка по капка — најдобар метод, бидејќи штеди вода и обезбедува рамномерно влага.
3.3. Мулчирање
Се поставува слој од слама, суви лисја, трева или дрвена струготина околу садницата.
Мулчот ја задржува влагата, ги намалува плевелите и го подобрува квалитетот на почвата.
4. Резидба и формирање на крошната
4.1. Резидба веднаш по садењето
Главното стебло (централниот лидер) се скратува за 20–40% за да се балансира односот меѓу надземниот дел и коренот.
Се избираат 3–4 примарни гранки кои ќе ја формираат идната крошна.
4.2. Резидба во текот на првата година
Се отстрануваат сите оштетени, пресечени или болни гранчиња.
Се отсекуваат изданоци кои растат кон внатрешноста на крошната.
Доколку има конкуренти со врвното стебло, тие се отстрануваат за да се задржи правилна форма.
Не се препорачува силна резидба во првата година за да не се ослаби развојот.
5. Одржување во текот на годината
5.1. Контрола на плевели
Редовно плевење околу садницата за да се избегне конкуренција за вода и храна.
Може да се користи и заштитна фолија или мулч.
5.2. Ѓубрење
Во првата година не се препорачуваат големи количества минерални ѓубрива.
Може да се додаде мала количина азотно ѓубриво во рана пролет или почеток на лето., најдоцна до почеток на месец јуни. – Вид на азотно ѓубре Амониум нитрат 34,4%.
Органскиот материјал секогаш е пожелно да се додава околу садницата.
5.3. Заштита од болести и штетници
Следење на појава на лисни ваши, гасеници, мувли и габи.
Се применуваат дозволени препарати по препорака на стручно лице.
За зајаци и глодари, стеблата може да се заштитат со мрежа или пластична обвивка.
5.4. Заштита од мраз
Во подрачја со многу студени зими, основата на садницата се прекрива со земја или слама.
Во рана пролет се открива за да се избегне задржување на влага.
6. Општи препораки
Секогаш садете квалитетни и здрави садници од проверени расадници.
Следете ја влажноста на почвата — премногу вода може да биде исто толку штетно како и недоволно.
Редовно проверувајте дали садниците се исправени и добро врзани.
Во текот на првата година фокусот е на корен, а не на род—па затоа сите цветови што ќе се појават најчесто се отстрануваат.
Извор – Опитно поле ФЗНХ
