Братењето кај вистинските, односно стрните жита е една од најважните фено фази во развојот на житните култури. По есенската сеидба, никнување на првите три листа, започнува формирањето на нови изданоци од подземните стеблени коленца. Ова разгранување се одвива во таканаречениот јазол на братење, кој најчесто се наоѓа на длабочина од 2 до 3 cm под површината на почвата. Од јазолот на братење се развиваат странични изданоци, наречени братимки како и секундарни корени, кои заедно со примарните корени го формираат жиличестиот коренов систем.
Јазолот на братење претставува значајна развојна зона на житното растение, бидејќи од неговата физиолошка активност зависи виталноста на целото растение. Неговото оштетување или изумирање, како последица на неповолни услови или напад од штетници, доведува до угинување на растението.
На брзината и интензитетот на братењето, покрај климатските услови влијаат и квалитетот на семето, времето и длабочината на сеидбата, големината на хранливиот простор, аерацијата на почвата и минералната исхрана. Ниските температури го забавуваат или привремено го прекинуваат процесот на братење, додека и повисоките температури можат да го ограничат неговото одвивање. Не сите изданоци формирани во процесот на братење развиваат стебла со клас. Поради тоа се разликуваат општо или вкупно братење, кое ги опфаќа сите формирани изданоци, и продуктивно братење. Продуктивното братење го означува бројот на изданоци по растение кои формираат клас. Неговиот интензитет се зголемува доколку растенијата имаат доволно влага и хранливи материи во периодот пред фазата вретенесување.
Бројот на продуктивни стебла, односно оние што формираат клас, најчесто варира во зависност од сортата и условите во кои се одвива братењето, а особено од длабочината на сеидбата, густината на посевот и достапноста на вода и хранливи материи.
Интензивното братење во услови на суша може да има негативни последици, бидејќи за формирање на секундарните изданоци се трошат значителни количества вода и хранливи материи, што може да биде на штета на главното стебло и да доведе до намалување на приносот.
Исто така, во услови на зголемена влажност, прекумерното братење може да предизвика преголема густина на посевот и зголемен ризик од полегнување, што негативно се одразува врз приносот.
Правилното одвивање на фазата братење е важен предуслов за рамномерен развој на посевот и формирање на продуктивни стебла односно има дирекно влијание врз приносот кај житата.
Извор: Агрометео
