Климатските промени веќе имаат сериозни последици врз хрватското земјоделство, а експертите предупредуваат дека без систематско прилагодување, штетата ќе биде поизразена. Зголемувањето на температурите, почестите топлотни бранови, сушите и екстремните врнежи стануваат нова реалност што директно влијае на производството на храна и одржливоста на земјоделските фарми.
Според податоците на Министерството за земјоделство, шумарство и рибарство, климатските промени се манифестираат преку низа неповолни феномени, од скратување на сезоната на растење до намалување на приносите на клучните култури како што се пченицата, пченката и сојата. Високите температури предизвикуваат стрес кај растенијата, додека недостатокот на врнежи води до суши и недостиг на вода, што дополнително го намалува квалитетот и квантитетот на земјоделските култури.
„Во исто време, сè почестите екстремни врнежи во чувствителните фази на раст, како што се цветањето или пред бербата, можат целосно да ги уништат посевите. Ваквите временски услови не само што ги оштетуваат растенијата, туку предизвикуваат и ерозија на почвата, што го намалува продуктивниот потенцијал на почвата на долг рок“, објаснува Јурај Остоиќ, дипл. инженер, земјоделски инженер, виш стручен советник за сточарство во Дирекцијата за професионална поддршка на развојот на земјоделството.
Сточарството под посебен притисок
Остоиќ нагласува дека нивното влијание е особено изразено во сточарското производство, кое зависи од достапноста на вода, квалитетот на пасиштата и здравјето на животните. Експертските анализи покажуваат дека зголемувањето на температурите и промените во врнежите директно влијаат врз продуктивноста и благосостојбата на добитокот.
„Еден од најголемите проблеми е топлотниот стрес кај животните. Високите температури го намалуваат внесот на храна, го забавуваат растот и предизвикуваат пад на производството на млеко, но исто така ги влошуваат репродуктивните способности. Во екстремни случаи, има зголемена смртност, особено за време на топлотни бранови“, предупредува овој експерт.
Дополнителен предизвик е намалената достапност на храна и вода. Сушите го намалуваат приносот на пасиштата и квалитетот на добиточната храна, додека фуражните култури како што се пченката и сојата се особено ранливи на недостиг на вода. Резултатот се повисоки трошоци за производство и зголемен ризик од недостиг на добиточна храна.
Потоплата клима, исто така, го фаворизира ширењето на болести и паразити, вклучувајќи крлежи и комарци, како и појавата на болести кои претходно беа ограничени на потоплите подрачја. Како резултат на тоа, се зголемуваат и трошоците за ветеринарна грижа, вели Остоиќ.
Разлики меѓу видовите добиток
Климатските промени не влијаат подеднакво на сите животински видови. Говедата, на пример, почнуваат да покажуваат знаци на топлотен стрес веќе на температури над 25°C. Ова доведува до намален внес на храна, пад на производството на млеко и помала плодност. Поради нивната голема телесна маса и интензивното производство на млеко, говедата тешко се ладат, што може да предизвика сериозни здравствени проблеми.
Свињите се уште почувствителни бидејќи речиси и не се потат. Затоа, на високи температури има намален раст, послаба конверзија на храната и проблеми во репродукцијата. Покрај тоа, трошоците за ладење и вентилација во фармите се зголемуваат.
Живината реагира многу брзо на топлинскиот стрес, што се манифестира со задишување и намалена активност. Високите температури го намалуваат капацитетот за несење и квалитетот на јајцата, а во екстремни услови може да предизвикаат висок морталитет, особено кај бројлерите.
Адаптација како неопходност
И покрај предизвиците, постојат решенија. Земјоделците сè повеќе се прилагодуваат на новите услови преку садење поотпорни култури, подобра организација на производството и инвестиции во инфраструктура.
„Во сточарството, ова вклучува изградба на бараки, системи за вентилација и ладење, како и подобрено управување со водата. Изборот на раси кои се поотпорни на високи температури е сè поважен, како и прилагодувањето на времето на пасење и хранење“, објаснува советникот, нагласувајќи дека мерките како што се зголемување на достапноста на вода, изолација на зградите и примена на системи за испарувачко ладење се клучни за зачувување на продуктивноста. Иако постојат стратешки планови за адаптација, се предупредува дека нивното спроведување е сè уште несоодветно.
извор: agroklub.rs
