Лозов насад на површина од импресивни 2.310 хектари, всушност претставува најголемата плантажа на винова лоза во цела Европа.
Покрај реките: Морача, Цијевна, Рибница, Зета, Марзева и Ситница се наоѓа Чемовско поле, но и главниот град на Црна Гора, Подгорица. Оваа прекрасна област која се наоѓа недалеку од Јадранското море и езерото Скадар дава иделани услови за подигање на лозови насади и токму поради тоа овде се наоѓа плантажата „13- ти Јули“ која се простира на површина од 2.310 хектари.
Како и кога започнало сето ова?
Помина повеќе од половина век кога беа направени првите планови за подигање на најпознатата црногорска плантажа. Во пустиот камењар беа направени модерни пристапи од страна на тогашните стручњаци, и така камењарот хектар по хектар се претворал во обработлива површини која многу ветувала. Со помош на човечкото знаење и силните машини, се кршеле карпите и се претворале во лозови насади. Овој проектот кој започнал во седумдесеттите години на минатиот век бил еден од најголемте земјоделски зафати во Европа за тоа време, со вредност поголема од 60 милиони американски долари.
Првите насади и модерното производство на вина започнале со формирањето на земјоделскиот комбинат „13- ти Јули“, во далечната 1963 година. Подоцна е преименуван во плантажа „ 13-ти Јули“. Во периодот од 1977 и 1982 година, биле засадени неверојатни 10 милиони лозови садници. Чемовско поле кое само неколку години пред тоа било камењар, се претворило во идила на модерното лозарство.
Се садел познатиот црногорски вранец, крстач, а подоцна и други племенити сорти на винова лоза. Вранецот е застапен на 70 % од вкупната површина во производствениот комплекс. Со повеќе од 2500 сончеви часови годишно, полето веќе првите години имало квалитетен принос. Тоа било резултат на стручноста и прецизното планирање на инвестицијата и пред се на долгорочната визја на тогашната држава.
Со непресушна мотивација и после половина век се рушат рекорди
Низ сите овие изминати години, компанијата непрекинато се надоградувала со нови знаења, вештини, пристапи и нови технологии. Плантажата „ 13-ти Јули“ е една од најзначајните компании на денешата економија во Црна Гора. На најпрестижните натпревари редовно се собираат највисоко рангираните признанија и дипломи за вино и ракија. Вината се извезуваат во повеќе од четириесет земји и тоа во Австралија, Азија, Европа и Америка.
Интересно е дека 95 % од лозовите насади денес се берат рачно. Со „војска“ од над 2.000 работници целиот род се бере за нешто повеќе од еден месец. Годишниот принос, во просечните години, се движи некаде околу 20 милиони тони грозје, а производството на вино достигнува 17-18 милиони шишиња.
Секоја година се заменуваат околу 50 хектари лозови насади со нови. За да може целиот производствен процес да тече без застој, постојано се вработени 700 работници. Вложувањето во стручен кадар, истражувања и развој на нови технологии е клуч на успехот на оваа компанија. Плантажите се во државна сопственост и за разлика од повеќето земјоделски комбинати од минатиот век оваа компанија никогаш не потклекнала.
За потребите за складирање на виното, покрај импресивните лозови насади, располагаат дури со три винарски визби со капацитет од 30 милиони литри вино. Секоја од нив има свои карактеристики и намена, а покрај лозарството и винарството, се занимаваат и со овоштарство, рибарство и угостителство.
Извор: agroklub.rs
