Карела, момордика или горчлива диња (лат. Momordica charantia L.) е растение кое дава плод сличен на краставицата, со рапава површина и исклучително горчлив вкус. Потекнува од Индија, од каде што е раширена низ целиот свет.
Одгледување
Горчливата диња е зелјесто растение од семејството тикви, а нејзиниот плод наликува на краставица. Растението има разгрането стебло со поединечни листови и жолти цветови, истакнуваат авторите на агрономскиот портал Nature and Plants.
Горчливата диња обично успева во тропските области на Азија, Африка и Јужна Америка, а во Европа е донесена во 18 век. Растението брзо расте и цвета во летните месеци.
Освен плодот, може да се користат лисјата, цветовите и семето богато со масло.
За сеидба, односно садење, изберете сончеви и добро дренирани позиции. Постојат бројни сорти на горчлива диња, со долги или кратки плодови. Сортите со мали плодови имаат плодови со должина од 10 до 20 см. Плодовите од овие сорти се посветли по боја и имаат поблаг вкус. Сортите со долги плодови имаат плодови од 30 до 60 см и поизразен вкус на горчина. Најголема горчина ја карактеризираат сортите кои имаат темни плодови, долги 9 до 12 см и во форма на триаголник.
Во Индија се смета за зеленчук кој најлесно се одгледува. Во оптимални услови, рти и никнува за 10 до 15 дена. За да се забрза ртењето, семките може да се навлажнуваат како семките од тиквички и диња. Кога се сее во саксии, најдобро е да се посеат две семки на длабочина од 1 см. Младите растенија се пресадуваат кога ќе достигнат висина од 5 до 10 см. Растенијата се садат на растојание од 50 см.
Горчината се отстранува со сол
Плодовите имаат исклучително горчлив вкус. Во зависност од сортата, може да се берат кога се долги најмалку 5 см. Бербата обично започнува 90 дена по сеидбата.
Плодот се користи во гастрономијата кога е млад и зелен. Може да се јаде додека не почне да пожолтува.
Поради својата екстремна горчина, се третира како модар патлиџан, со маринирање во сол. Најчесто се приготвува како полнет со разновидна храна.
Собраните плодови се чуваат на температура од 11 до 12°C во просторија со зголемена влажност. Во овие услови, тие можат да се чуваат две до три недели. На собна температура, по еден до два дена, плодот ги губи својствата.
Хранливи и лековити својства
Карелата содржи многу малку калории, но многу витамини и минерали и бројни материи кои благотворно делуваат на здравјето и имунитетот.
Експертите од здравствениот портал Healthline го истакнуваат нутритивниот состав на горчливата диња.
Во 94 грама има:
-20 калории,
-4 грама јаглени хидрати, од кои 2 грама влакна,
-93% од препорачаната дневна доза на витамин Ц,
-44% од препорачаната дневна доза на витамин А,
-17% од препорачаниот дневен внес на фолна киселина,
-8% од препорачаниот дневен внес на калиум, 5% цинк и 4% железо.
Горчливата диња содржи и активни растителни соединенија кои делуваат како антиоксиданти. Преглед на овие соединенија е претставен во научен труд објавен во Journal of Lipids.
Карелата е позната по своето лековито дејство:
-може да ја намали концентрацијата на гликоза во крвта,
-може да ја намали концентрацијата на вкупните триглицериди во крвта и „лошиот“ холестерол,
-ги штити клетките од штетните ефекти на слободните радикали,
-го подобрува варењето поради процентот на диетални влакна кои ја стимулираат работата на цревните мускули.
Во Африка и Азија се користи во третмани за рак и ХИВ. Заштитува од маларија, вирусни заболувања, помага при слабеење, лекување изгореници.
Иако горчливата диња традиционално се користи за многу здравствени проблеми, не се направени многу истражувања на луѓето за целосно да се докаже нејзината лековитост.
Бремените жени, доилките и луѓето кои земаат лекови за намалување на нивото на шеќер во крвта треба да се консултираат со лекар пред да консумираат горчлива диња.
