Додека кај нас овчата волна често претставува проблем за сточарите, бидејќи не постои организиран откуп ниту доволни капацитети за преработка, во Швајцарија оваа природна суровина се користи за производство на градежни изолациски материјали, текстил и разни ракотворби.
На 13-тиот Салон на алпски пасишта, одржан од 9 до 11 октомври 2026 година во Ле Дијаблере, посебно внимание било посветено на можностите овчата волна да добие нова економска вредност.
Меѓу претставените примери се издвои швајцарската компанија „Фисолан АГ“ (Fisolan AG), која произведува природни изолациски материјали од овча волна. Нивните производи се наменети за изолација на покриви, ѕидови, тавани и други делови од објектите.
Наместо синтетички материјали или минерална волна, оваа компанија користи овча волна како обновлива суровина, која поседува добри својства за топлинска изолација, способност за регулирање на влагата и долг работен век, доколку е соодветно обработена и вградена.
Волна што ја задржува топлината и ја регулира влагата
На саемот биле претставени различни производи на компанијата „Фисолан“ (Fisolan), вклучувајќи изолациски плочи, ролни, растресита волна за пополнување шуплини, како и специјализирани материјали за звучна и топлинска изолација.
Особено е интересна способноста на овчата волна да апсорбира и ослободува влага од воздухот, што придонесува за регулирање на влажноста во просториите. Влакната можат да апсорбираат одредена количина водена пареа, при што материјалот сепак ги задржува своите корисни изолациски својства.
Според техничките податоци на производителот, коефициентот на топлинска спроводливост на еден од прикажаните изолациски производи изнесува приближно 0,035 W/mK, што го вбројува меѓу материјалите со добри топлинско-изолациски карактеристики.
Овчата волна поседува и природна еластичност, па затоа може да се прилагоди на различни градби и простори на кои им е потребна изолација. Сепак, за употреба во градежништвото неопходна е соодветна обработка, што вклучува перење, сортирање и заштита од молци и други штетници.
Понудата опфаќа и специјализирани производи за звучна изолација, како и материјали наменети за запечатување на споеви и пополнување на помали простори.
Од овца до готов производ
Уште еден интересен пример претставен на саемот е иницијативата „Laine en Tout Genre“, која делува во областа на Женева и во францускиот говорен дел на Швајцарија.
Нејзината цел е да ги поврзе сите учесници во синџирот на производство и преработка на волна – од одгледувачи на овци и стрижачи, па сè до занаетчии, дизајнери и производители на готови производи.
Организаторите на оваа иницијатива укажуваат на проблем што им е добро познат на нашите сточари. Волната од различни раси овци нема исти карактеристики, па затоа не е секоја од нив погодна за изработка на фина облека или предиво. Сепак, тоа не значи дека таа нема употребна вредност.
Погрубите влакна можат да се користат за изработка на теписи, филц, изолациски материјали и други производи, додека поквалитетната и пофина волна може да се користи во текстилното производство.
Затоа, една од главните цели на оваа иницијатива е соодветно да се класифицира волната според нејзините својства и да се пронајде најсоодветната примена за секоја категорија.
Посебно внимание се посветува на размената на знаење, опрема и искуства меѓу производителите, како и на развојот на услуги за сортирање и перење на волната.
Нивната порака, истакната на изложбениот материјал, гласи: „Секое влакно има своја употребна вредност, доколку правилно се препознае.“
Колку вреди еден килограм волна кога ќе се претвори во готов производ?
Суровата волна има ограничена пазарна цена, особено ако не е сортирана и исчистена. Меѓутоа, откако ќе се преработи во изолациски материјал за градба, филц или друг специјализиран производ, нејзината вредност може значително да се зголеми.
Се разбира, тоа не значи дека ваквиот вид производство е едноставно или евтино. Потребни се вложувања во опрема, технолошки постапки, испитување на квалитетот и пласман на производите.
Сепак, швајцарскиот пример покажува дека може да се развие цел производствен синџир од суровина која, во еден дел од земјоделството, речиси целосно ја изгубила својата економска важност.
Особено е значајно тоа што се создава дополнителен приход во областите каде што сточарството е една од ретките преостанати економски активности, пишува српски Курир.
