Царинската управа во 2025 година наплатила повеќе од 2,1 милијарди евра приходи, што е за 5,2 проценти повеќе во споредба со претходната година. Истовремено, физичките проверки на стоката станале повеќе од двојно почести, додека се намалил уделот на контролите што се вршат преку проверка на документацијата.
Податоците се наведени во најновиот извештај на Европската комисија, според кој Македонија има добро ниво на подготвеност во областа на Царинската унија. Сепак, во извештајот се посочува дека дел од реформите остануваат незавршени и дека е потребно натамошно усогласување со европските правила.
Учеството на физичките проверки во вкупниот број обработени царински декларации пораснало од 5,5 проценти во 2024 година на 13,5 проценти во 2025 година. Во истиот период, уделот на контролите на документацијата се намалил од 17,4 на 9,5 проценти.
Според Европската комисија, царинските контроли се засноваат на анализа на ризик, разузнавачки информации и податоци обезбедени пред пристигнувањето на стоката. Во извештајот е наведено и дека е воведен нов систем за управување со ризици, заедно со централизирана база на царински податоци.
Износот од над 2,1 милијарди евра се однесува на вкупните приходи што ги наплатила Царинската управа, а не само на царинските давачки.
Нова опрема и учество во меѓународни операции
Европската комисија го забележува и зајакнувањето на капацитетите за контрола и истраги. Со финансиска поддршка од европските фондови биле набавени возила за мобилните царински единици, заштитна опрема и нова информатичка инфраструктура.
Во текот на 2025 година, Царинската управа учествувала и во пет меѓународни операции.
Покрај контролите, значаен дел од реформите се однесува на дигитализацијата на царинските постапки, што е особено важно за компаниите кои увезуваат и извезуваат стока.
Започната е пилот-фаза на системите за регистрација и идентификација на економските оператори, како и на системите за управување со корисниците и дигиталниот потпис. Паралелно продолжува и усогласувањето на царинските правила со европското законодавство.
Добра подготвеност, но дел од реформите остануваат незавршени
Во извештајот на Европската комисија се наведува дека Македонија има добро ниво на подготвеност во Поглавјето 29 – Царинска унија. Напредокот во последниот извештаен период, сепак, е оценет како „одреден“, додека во извештајот за 2025 година беше оценет како „добар“.
Меѓу приоритетите што ги посочува Комисијата се натамошната надградба на царинските информатички системи, преминувањето на нова фаза од компјутеризираниот транзитен систем и зајакнувањето на борбата против царинските измами, особено шверцот со тутунски производи.
На состанокот посветен на трговијата, индустријата, царината и оданочувањето, одржан на 30 октомври во Брисел, Европската комисија го поздравила подобрувањето на царинските постапки, но побарала побрзо донесување на новиот Царински законик и придружните подзаконски акти.
Зошто реформите се важни за извозниците?
Усогласувањето на царинските процедури и дигиталните системи е значајно и за домашните компании што тргуваат со европскиот пазар. Според наведените податоци, 76 проценти од македонскиот извоз е насочен кон Европската Унија.
Покрај обврските што произлегуваат од процесот на европска интеграција, понатамошните промени треба да придонесат и кон поефикасни, попредвидливи и усогласени царински постапки за увозниците и извозниците.
