Грашокот се бере на технолошка зрелост кога содржината на шеќер е околу 5%, а содржината на скроб е околу 7%. Во таа фаза грашокот има пријатен вкус е мек и сочен. Како што се зголемува степенот на зрелост на овошјето, шеќерот се претвора во скроб, зрното добива поцврста конзистентност, брашнаст вкус и на тој начин го губи својот квалитет.
Мешунките од грашок зреат од дното кон врвот, така што оптимален принос со соодветен квалитет може да се постигне само со повеќекратна берба. Приносот на мешунките може да биде 8-15 t/ha.
Кај грашокот наменет за конзервирање многу е важен степенот на зрелост и не смее да се случи при зреење поголем дел од шеќерот да премине во скроб, бидејќи таквиот грашок веќе нема добар квалитет за конзервирање.
Степенот на зрелост на грашокот може да се одреди со хемиска анализа, со одредување на содржината на скроб и шеќер или почесто со одредување на неразградливи материи (АНС) во алкохолот. Покрај овие, постојат и физички методи засновани на одредување на специфичната маса на зрната.
Механички метод
Најчесто користен метод е механичкиот метод. Врз основа на определување на отпорноста на дробење на зрното, со користење на уред наречен тендерометар, односно определување на степенот на тендерометрија. Оптималната вредност за пристап на бербата е околу 90 – 100 степени на тендерометрија. За замрзнување, оптималната тендерометрија, односно оптималната технолошка зрелост е од 90 до 120 степени на тендерометрија. На ова ниво на зрелост, зрното има фина, нежна конзистентност, со многу поголем процент на шеќер отколку кога е позрело.
На грашокот за конзервирање се пристапува со механизирана берба. Комбајнот е сложена машина која ги врши операциите на симнување на масата, одвојување на мешунките, крунисување и прочистување на зрната. Неговото дејство не е големо (околу 20 хектари дневно). Од тие причини, динамиката на бербата мора да се прилагодат така што комбајните ќе можат да го соберат целиот грашок што е оптимално зрел за берење. Доволно е да се одложи бербата за 2-3 часа, кога се големи жештини, за да се зголеми тендерометријата од 100 на 130.
Загубата при берба со комбајн е 20-30%. Собраното зрно се прифаќа во бункерот во состав на комбајнот. Таму се истовара во тракторски приколки и се транспортира директно до фабриката на преработка. Зрното грашок мора да се обработува најмалку 2 до 3 часа, што се должи на неговата висока содржина на влага (85-90%) и висока содржина на протеини (5-6%). Покрај тоа, во времето на бербата, температурите обично се високи, што дополнително ги забрзува несаканите промени, од кои најзначајни се трансформацијата на шеќерот во скроб, што ја зголемува цврстината на зрното и расипувањето на зрното предизвикано од развојот на микроорганизми.
Собраниот грашок наменет за продажба исто така мора да се достави до продажното место во најкус можен рок. Бидејќи зреењето на зрното продолжува и по бербата на мешунката. Процесот на зреење може да се забави на температура од 0°C и релативна влажност од 95-98%, во такви услови може да се чува најмногу 15 дена.
