Преку новиот проект за реструктуирање на лозјата, вреден 560.000 евра, ПП Ораховица, која работи како дел од Агро Инвест Групацијата, продолжува со инвестиции во модернизација на лозарското производство. Проектот, кој се спроведува на вкупно 19 хектари на две локации – Велика Ледине и Крченик, вклучува промена на сортите и промена на густината на лозјата.
Како што објасни Ксенија Вукман, директорка за фондови на ЕУ, субвенции и земјоделско земјиште на Агро Инвест Групацијата, инвестицијата се спроведува преку интервенција 58.1.a.01. Реструктуирањето и пренамената на лозјето беше кофинансирано со до 75 проценти грантови од пакетот за вино. Ова е значително повеќе во споредба со, на пример, интервенцијата 73.10 за инвестиции во земјоделството, каде што поддршката изнесува од 40 до 45 проценти.
Нови сорти и погусти насади
Како дел од реструктуирањето, ќе бидат засадени сортите Грашевина, Шардоне, Мерло, Пино Гри и Совињон.
„Станува збор за проект за реструктуирање на лозјата што вклучува замена на сортите и промена на густината на склопот. Проектот го спроведуваме на две локации во областа Ораховица, на вкупно 19 хектари“, рече Вукман, додавајќи дека промените во лозјата не се случајни.
Изборот на сорти, истакнува тој, во голема мера ги следи пазарните барања и промените во технологијата за производство на вино. „Промената на сортите се прави поради барањата на пазарот. Денес, некои сорти вино се поинтересни отколку што беа порано, а развојот на технологијата овозможува производство на врвни вина од различни сорти“, објасни таа.
Се менува и начинот на садење. Во минатото, лозјата генерално имаа околу 4.000 лози на хектар на двокрака гијота, додека нови насади се садат со околу 6.000 лози на хектар на еднокрака гијота. Поголемата густина на садење овозможува поинаква организација на производството, а целта е, меѓу другото, да се зголеми конкурентноста и ефикасноста.
„Фиксните трошоци остануваат приближно исти, додека со поголем број лози и зголемување на производствениот потенцијал, можеме да ја намалиме цената на грозјето и да бидеме поконкурентни на пазарот“, истакна таа.
ПП Ораховица денес има 161 хектар лозја, а паралелно со новата инвестиција, продолжува долгорочната реставрација на постојните насади. Како што истакнува Никола Антуновиќ, раководител на лозарското производство во ПП Ораховица, досега, преку мерката за реконструкција и пренамена на лозјата од винскиот плик, тие обновиле 95 хектари, додека планот е да се обноват уште педесет.
Заедно со реновирањето, се менува и системот на одгледување. Наместо постарите плантажи со околу 3.500 грмушки на хектар, новите се одгледуваат во погуста средина, со приближно 6.000 растенија на хектар. Овој метод на садење, објаснува Антуновиќ, овозможува помало оптоварување на поединечните лози и подобар однос помеѓу приносот и квалитетот на грозјето.
Наводнување како одговор на климатските промени
Покрај промената на сортите и составот, проектот вклучува и инвестиции кои се директно поврзани со климатските промени. Една од нив е наводнувањето капка по капка, кое испорачува вода директно до корените на растението.
„Промените во хидролошките услови сè повеќе бараат наводнување. Системот капка по капка овозможува водата директно да стигне до корените, што овозможува поефикасно управување со неа“, објаснува Вукман, откривајќи дека е планирано купување и инсталирање на две метеоролошки станици кои ќе го следат количеството на врнежи, температурата и влажноста на почвата и воздухот, како и насоката и брзината на ветерот.
Податоците што ќе ги собираат ќе овозможат попрецизно донесување одлуки, особено кога станува збор за наводнување и заштита на лозјата. Со следење на влажноста и температурата на почвата, ќе биде полесно да се проценат потребите за вода на растенијата и да се намали непотребната потрошувачка. Од друга страна, податоците за температурата и влажноста на воздухот можат да помогнат во проценката на условите за појава на болеста.
Мониторингот на ветерот, исто така, игра важна улога. По дождот, тој влијае на побрзо сушење на листовите, што може да ги намали условите погодни за развој на одредени болести, а со тоа и потребата од примена на заштитни средства.
Одговор на пазарот, но и на сè понепредвидливата клима
Покрај наводнувањето и паметните технологии, инвестициите вклучуваат и опрема за заштита од град. Според Вукман, климатските промени се една од причините зошто модернизацијата на лозјата станала неопходна. „Во минатото, инвестициите беа планирани првенствено според потребите на производството и пазарот, додека денес мора да размислуваме и за тоа како да ги заштитиме плантажите од сè почестите временски екстреми“, вели тој.
Климатски промени
Климатските промени стануваат сè поекстремни
Реструктуирањето на лозјата не е само замена на старите плантажи со нови, туку и прилагодување на целиот производствен систем на новите услови. „Не знаеме што нè чека во следниот програмски период“.
Интервенција 58.1.a.01. Вино – Реструктуирањето и пренамената на лозјата е мерка од Стратешкиот план на ZPP RH наменета за зголемување на конкурентноста и прилагодување на домашното производство на лозја на пазарните и климатските предизвици. Осигурава дава 75% поддршка за замена на сорти, промена на распоредот на садење и видот на одгледување и примена на современи агротехнолошки системи во лозјата.
ПП Ораховица веќе има значително искуство во користењето на европските фондови. Во претходниот програмски период, тие инвестираа вкупно 1,44 милиони евра, со просечна стапка на субвенции од 60 проценти. Суговорница истакнува колку би било тешко да се спроведат повеќекратни инвестиции без такви можности.
Едноставна апликација
„Во периодот кога немавме можност да користиме европски фондови, инвестициите и реструктуирањето на лозјата и слични мерки беа речиси занемарливи. Денес, преку винскиот плик, можеме да добиеме поддршка од 50 до 75 проценти, а сигурно е дека многу инвестиции немаше да се реализираат без средствата од европските фондови“, нагласи таа со совет од лозарите кои досега не ги користеа можностите за винскиот плик – да ги охрабри апликациите.
„Апликацијата е поедноставна во одредени сегменти отколку во одредени мерки за рурален развој. За реструктуирање на лозјата, на пример, однапред ги знаеме основните услови, а за дополнителни толкувања и неизвесности, достапни се вработените во Агенцијата за плаќања во земјоделството, рибарството и руралниот развој“, вели тој.
Извор – Агроклуб
