По политичките превирања во Унгарија и изборниот пораз на долгогодишниот премиер Виктор Орбан, се зголемуваат очекувањата дека Брисел наскоро би можел да деблокира милијарди евра наменети за таа земја, вклучувајќи значајни средства за земјоделството.
Победата на изборите ја извојува Петер Маѓар, прозападен политичар, чие доаѓање на власт во европските институции се толкува како сигнал за ресетирање на односите меѓу Будимпешта и Европската Унија.
Поради долготрајните спорови околу владеењето на правото и борбата против корупцијата, значителни средства од европските фондови се блокирани во Унгарија со години. Проценките велат дека станува збор за околу 18 милијарди евра директно замрзнати средства, додека вкупниот износ што беше во исчекување преку разни програми достигнува до 30 милијарди евра.
Тие пари опфаќаат широк спектар на инвестиции, од инфраструктура и енергија до рурален развој и модернизација на земјоделството.
Иако директните плаќања на земјоделците преку Заедничката земјоделска политика (ЗЗП) не беа целосно блокирани, клучните инвестициски програми беа. Токму тие би можеле да ја финансираат модернизацијата на фармите, системите за наводнување, складиштата и развојот на руралните средини.
Унгарија годишно повлекува неколку милијарди евра од европските фондови за земјоделство, а во некои периоди европските пари го сочинуваа поголемиот дел од јавните инвестиции во земјата. Поради блокадата, бројни проекти беа одложени или ставени во мирување, што директно влијаеше на конкурентноста на секторот.
Доаѓањето на нова влада отвора можност за брзо деблокирање на средствата. Долго време Брисел ја условуваше исплатата на парите со реформи во судството и зајакнување на транспарентноста, а новата влада најавува токму таков пресврт.
Покрај тоа, се очекува важен институционален пробив. Имено, Унгарија наскоро би можела да се приклучи на Европското јавно обвинителство (EPPO), телото одговорно за борба против измами и злоупотреба на европските фондови. Тоа би бил силен сигнал до Брисел за подготвеноста на новата влада да го зајакне владеењето на правото и транспарентното управување со средствата.
Доколку средствата се одмрзнат, Унгарија би можела да добие пристап до десетици милијарди евра за релативно краток временски период, што би значело силен поттик за економијата, особено за земјоделството.
Дел од средствата веќе се изгубени поради пропуштени рокови, но голем дел е сè уште достапен, под услов да се исполнат бараните реформи. Експертите предупредуваат дека брзината на реакцијата на новата влада ќе биде клучна за да се спречат понатамошни загуби.
За унгарските земјоделци, ова би можело да биде пресвртница. По години неизвесност, европските пари би можеле да го рестартираат инвестицискиот циклус, од модернизација на производството до зајакнување на отпорноста на климатските предизвици.
Извор – Агроклуб.рс
