Пад на откупните цени, зголемувањето на трошоците за производство, вишок млеко на европскиот пазар и силниот притисок врз увозот се само дел од проблемите со кои се соочуваат производителите на млечни производи во регионот. Откупните цени паѓаат до ниво што ја доведуваат во прашање одржливоста на производството, а земјоделците предупредуваат дека без јасна пазарна политика, контрола на увозот и посилна државна поддршка, секторот би можел дополнително да ослабне.
Покрај тоа, европскиот пазар со години бележи вишок на млеко, а меѓународните трговски договори дополнително ја зголемуваат неизвесноста за производителите. Овие и други предизвици беа дискутирани на панел-дискусијата „Состојбата во производството на млеко – Регион, ЕУ, Можеме ли да продолжиме и како?“, одржана во рамките на 11-тата Советување на млекарите на Република Српска, во Босна и Херцеговина.
Модераторот на панелот, д-р Миљан Ербез, соработник во Здружението на млечни производи на Република Српска, потоа ја поведе дискусијата во насока на меѓународните трговски договори, особено за можното отворање на европскиот пазар за производи од Јужна Америка.
Петровиќ изјави дека Европа веќе има вишок млеко и дека мора да извезува околу 20 проценти од вкупното производство во некои трети земји, вклучувајќи ја Босна и Херцеговина, односно Република Српска, Србија, Црна Гора и Албанија.
Јунешко 1,05 долари жива мера
На ЕУ ѝ се потребни суровини, литиум и многу други работи од Јужна Америка, додаде тој, но тоа не може да се направи на сметка на примарното производство. Смета дека голем проблем за Словенија ќе биде цената на јунешко.
„Цената на жива мера во Аргентина е 1,05 долари, а тоа значи дека ова говедско месо може да дојде во ЕУ за околу 2,5 евра. А нашата моментална цена е 7 евра. Значи, разликата помеѓу она што доаѓа и она што е, е толку голема што навистина треба да се запрашаме што е следно“, рече Петровиќ, наведувајќи дека верува оти увозот од Јужна Америка нема да има толку големо влијание врз млечниот сектор, „бидејќи на некој начин веќе имаме многу поголем проблем со себе и со вишоците и не знаеме како да го контролираме примарното производство до нивото што ни е потребно“.
Зборувајќи за долгорочната перспектива на секторот, неговиот колега од Хрватска, Колак, нагласи дека производителите мора да размислат за финализирање на производите и зголемување на додадената вредност. „Денес, суровината сочинува помалку од 30 проценти од цената на млекото на полиците, додека порано беше над 50 проценти. Овој тренд ќе продолжи“, предупреди тој.
Поддршка за останување на село
На крајот од дискусијата, беше покрената и темата за структурата на фармите и иднината на руралните средини. Петровиќ потсети дека бројот на производители на млеко во Словенија драстично се намалил во последните дваесет години.
„Имавме околу 20.000 производители на млеко на почетокот на 2000-тите, а денес има околу 4.200. Производството не е намалено, но бројот на луѓе кои се занимаваат со оваа работа е значително помал“, рече тој.
Според него, економските пресметки покажуваат дека за малите фарми е сè потешко да преживеат без дополнителна поддршка. Како пример, тој ја наведе Австрија, каде што државата им исплаќа дополнителна поддршка на земјоделците во износ од 1.700 евра месечно за да можат да останат на село и да продолжат со производство.
„Ова не е само прашање на земјоделството, туку и на зачувување на руралните средини. Ако луѓето го напуштат селото, ќе им биде тешко некогаш да се вратат“, заклучи Петровиќ.
извор: Agroklub.com
