Фузариозата на клас кај пченицата, предизвикана од габи од родот Fusarium, претставува едно од економски најзначајните заболувања во современото производство на жита. Нејзината специфичност е во тоа што не го намалува само приносот, туку директно го нарушува и квалитетот на зрното, што ја прави критична и од агрономски и од економски аспект.
Најголем ризик од појава на инфекција се јавува во фазата на цветање, кога класот е најосетлив. Во оваа фаза, при услови на температури над 20°C, зголемена влажност и чести врнежи, се создаваат идеални услови за инфекција и брзо ширење на патогенот. Токму тогаш доаѓа до најголемите економски штети, бидејќи инфекцијата директно се остварува преку цветните делови на растението.
Во пракса, фузариозата може да предизвика намалување на приносот и до 50%, особено кај чувствителни сорти и во години со поволни климатски услови за развој на болеста. Покрај квантитетот, значително страда и квалитетот: се јавуваат недоволно исполнети зрна, намалена хектолитарска тежина и влошени технолошки карактеристики на пченицата.
Дополнително, еден од најсериозните аспекти е појавата на микотоксини во заразеното зрно, што директно ја доведува во прашање неговата безбедност за исхрана на луѓето и животните.
Управувањето со оваа болест не се базира на една мерка, туку на интегриран пристап. Превенцијата започнува со правилен плодоред, управување со растителните остатоци и избор на квалитетен семенски материјал. Сепак, клучниот момент останува фазата на цветање, кога посевот мора внимателно да се следи, особено во услови на најавени врнежи и висока влажност.
Во вакви ситуации, навремената фунгицидна заштита во почетокот на цветањето е клучна мерка. Нејзината цел е превентивно да се намали ризикот од инфекција, бидејќи откако болеста ќе се развие во класот, штетите веќе се неповратни.
Затоа, фузариозата јасно ја потврдува врската помеѓу климатските услови, агротехничките одлуки и економскиот резултат. Во производство на пченица, фазата на цветање не е само биолошка фаза – таа е важен економски пресврт во целата вегетација.
Автор:
Моника Павловска
Дипл. Земјоделски инженер- Агроекономист
